Biến tri thức thành tài sản số: Xu hướng mới trong giáo dục đại học

Tri thức đang được chuyển hóa thành tài sản số của các trường đại học

Trong nhiều thập kỷ, tài sản của một trường đại học thường được đánh giá thông qua cơ sở vật chất, đội ngũ giảng viên, chương trình đào tạo hay uy tín học thuật.

Tuy nhiên, trong kỷ nguyên số, giá trị của một trường đại học không chỉ nằm ở những gì đang được giảng dạy, mà còn ở khả năng lưu trữ, quản lý và khai thác tri thức dưới dạng tài sản số.

Khi được ghi lại, số hóa và tái sử dụng, các bài giảng, hội thảo, nghiên cứu và kinh nghiệm chuyên môn không còn là những nội dung chỉ xuất hiện một lần, mà trở thành nguồn tài nguyên có giá trị lâu dài.

Vì sao tri thức đang bị thất thoát mỗi ngày?

Nhiều trường đại học đã đầu tư mạnh cho hệ thống CNTT, mạng nội bộ, LMS và các nền tảng quản lý đào tạo. Tuy nhiên, một thực tế phổ biến là học liệu số vẫn còn thiếu hụt.

Có ba nguyên nhân chính:

Tri thức chỉ tồn tại trong lớp học

Một giảng viên có thể dành nhiều năm nghiên cứu để xây dựng một bài giảng chất lượng. Tuy nhiên bài giảng đó chỉ được sử dụng trong một số buổi học giới hạn.

Sinh viên vắng mặt sẽ bỏ lỡ nội dung. Các khóa sau phải học lại từ đầu. Giá trị của bài giảng gần như không được lưu trữ và tái sử dụng một cách hiệu quả.

Tri thức phụ thuộc vào con người

Nhiều trường sở hữu các chuyên gia đầu ngành trong những lĩnh vực đặc thù. Khi những người này nghỉ hưu hoặc chuyển công tác, phần lớn kinh nghiệm và kiến thức thực tiễn cũng rời đi theo họ.

Đây là một dạng thất thoát tài sản vô hình nhưng có ảnh hưởng rất lớn đến chất lượng đào tạo lâu dài.

Học liệu số chưa được sản xuất chuyên nghiệp

Không ít đơn vị đã triển khai LMS nhưng gặp khó khăn trong việc xây dựng nội dung.

Một hệ thống LMS hiện đại có thể giống như một thư viện khổng lồ. Tuy nhiên nếu thiếu sách, thiếu tài liệu và thiếu học liệu số thì giá trị khai thác vẫn rất hạn chế.

Nói cách khác, nhiều trường đã đầu tư vào nơi lưu trữ nhưng chưa đầu tư đúng mức vào việc tạo ra nội dung.

Từ chuyển đổi số dữ liệu đến chuyển đổi số tri thức

Trong nhiều năm qua, chuyển đổi số giáo dục chủ yếu tập trung vào việc số hóa quy trình.

Ví dụ:

• Quản lý sinh viên.
• Quản lý học phí.
• Quản lý đào tạo.
• Quản lý văn bản.
• Quản lý nhân sự.

Đây là những bước đi cần thiết nhưng chưa đủ. Bước tiếp theo của chuyển đổi số giáo dục là chuyển đổi số tri thức.

Điều đó có nghĩa là biến các hoạt động giảng dạy, nghiên cứu và đào tạo thành những tài sản số có khả năng lưu trữ, chia sẻ và tái sử dụng trong nhiều năm.

• Một bài giảng không còn chỉ phục vụ cho một lớp học.
• Một hội thảo không còn chỉ phục vụ cho những người tham dự trực tiếp.
• Một chương trình đào tạo không còn chỉ diễn ra tại một địa điểm.

Tri thức được số hóa có thể được truy cập mọi lúc, mọi nơi và bởi nhiều thế hệ nhiều người học khác nhau.

Các trường đại học hàng đầu thế giới đang làm gì?

Nhiều trường đại học danh tiếng đã chuyển đổi mô hình đào tạo theo hướng xây dựng thư viện tri thức số.

• Các bài giảng được ghi hình chuyên nghiệp và lưu trữ lâu dài.
• Các chương trình hội thảo được phát trực tuyến và cung cấp dưới dạng VOD (Video On Demand).
• Podcast học thuật được sử dụng để lan tỏa kiến thức tới cộng đồng.
• Kho học liệu số tích hợp với LMS để sinh viên có thể học tập linh hoạt trên nhiều thiết bị.

Mục tiêu của họ không chỉ là nâng cao trải nghiệm học tập mà còn là mở rộng phạm vi ảnh hưởng của tri thức vượt ra ngoài khuôn viên trường.

Một bài giảng chất lượng có thể phục vụ hàng nghìn, thậm chí hàng chục nghìn người học. Đó chính là giá trị của việc biến tri thức thành tài sản số.

Công nghệ đang thay đổi cách tạo ra học liệu số

Trước đây, việc sản xuất nội dung đào tạo chất lượng cao thường gắn liền với các hệ thống truyền hình chuyên nghiệp.

Điều đó đồng nghĩa với:

• Chi phí đầu tư lớn.
• Nhiều thiết bị chuyên dụng.
• Đội ngũ kỹ thuật đông người.
• Quy trình vận hành phức tạp.

Ngày nay, sự phát triển của AI, IP Video, sản xuất nội dung tự động và các nền tảng sản xuất nội dung thông minh đã thay đổi hoàn toàn cách tiếp cận.

Các mô hình Trường quay 1 người hay Lite Broadcast cho phép chỉ một người vận hành vẫn có thể tạo ra nội dung đạt chất lượng chuyên nghiệp.

• Giảng viên có thể tập trung vào chuyên môn.
• Nhà trường có thể chuẩn hóa quy trình sản xuất học liệu.
• Chi phí vận hành được tối ưu đáng kể.

Đây là yếu tố quan trọng giúp việc xây dựng kho học liệu số trở nên khả thi hơn bao giờ hết.

Một bài giảng – Nhiều giá trị

Hãy hình dung một bài giảng được sản xuất trong môi trường số.

Sau khi hoàn thành, nội dung đó có thể:

• Đưa lên LMS.
• Phát trên YouTube.
• Chia sẻ qua Facebook.
• Sử dụng trong các khóa học trực tuyến.
• Cắt thành video ngắn phục vụ truyền thông.
• Chuyển đổi thành Podcast.
• Tích hợp vào thư viện học liệu số.

Một lần sản xuất. Nhiều nền tảng sử dụng. Nhiều năm khai thác. Đây là mô hình mà nhiều tổ chức giáo dục hiện đại đang hướng tới.

Sản xuất một lần – Phân phối trên mọi nền tảng.

Lộ trình xây dựng tài sản tri thức số

Để triển khai hiệu quả, các trường đại học có thể đi theo lộ trình từng bước.

Bước 1: Xây dựng nền tảng sản xuất nội dung

• Trang bị hệ thống ghi hình và sản xuất bài giảng phù hợp.
• Đảm bảo khả năng ghi hình, livestream, podcast và lưu trữ.

Bước 2: Chuẩn hóa quy trình sản xuất học liệu

• Xây dựng quy chuẩn cho nội dung đào tạo.
• Đảm bảo khả năng tái sử dụng và cập nhật.

Bước 3: Xây dựng kho học liệu số

• Tập trung hóa toàn bộ nội dung đào tạo.
• Kết nối với LMS và các nền tảng học tập.

Bước 4: Phát triển mô hình đào tạo kết hợp

• Kết hợp đào tạo trực tiếp và trực tuyến.
• Mở rộng khả năng tiếp cận người học.

Bước 5: Hướng tới nền tảng giáo dục thông minh

Kết nối học liệu số, lớp học thông minh, nền tảng đào tạo và các hệ thống quản trị thành một hệ sinh thái thống nhất.